Burenbemiddeling in Vlaams-Brabant

In de kijker

Deze tekst wordt niet getoond

Burenbemiddeling in Vlaams-Brabant

Burenbemiddeling is een methode om conflicten tussen buren aan te pakken. Dat gebeurt op vrijwillige basis met de hulp van een onafhankelijke en onpartijdige persoon: de bemiddelaar. De buren in kwestie moeten zelf betrokken zijn bij het conflict, aanspreekbaar zijn en ook bereid zijn om samen naar een aanvaardbare oplossing te zoeken. Het conflict moet bemiddelbaar zijn en niet al het voorwerp uitmaken van een of andere gerechtelijke procedure (vb. vrederechter, proces verbaal politie ..). Het belangrijkste basisprincipe is dat de verantwoordelijkheid voor het oplossen van het conflict bij de burgers zelf gelegd wordt. Het spreekt vanzelf dat de bijdrage van de vrijwillige bemiddelaar daarbij cruciaal is. Ik heb dan ook heel veel vertrouwen en respect in deze opgeleide en gemotiveerde burenbemiddelaars.

Burenbemiddelaars doen meer dan alleen het helpen oplossen van interpersoonlijke conflicten, ze maken ook deel uit van een groter proces. Want als de ruziënde buren opnieuw communiceren, en als het hen lukt om samen een duurzame oplossing te vinden, dan heeft de straat of de buurt er ook baat bij. De politie van haar kant boekt tijdswinst. De politie ervaart dat na een geslaagde bemiddeling, ze niet meer moet tussenkomen (of toch gedurende een langere periode), het verhindert alleszins escalatie van het conflict. Dat geldt overigens ook voor de vrederechter en het parket. Het is dus een investering in meer leefbare en aangename gemeenten. Kortom: iedereen tevreden, ook burgemeesters.

Sinds 2002 hebben wij in de provincie Vlaams-Brabant het voortouw genomen om in een hele reeks gemeenten projecten op te starten waar rond een professionele omkadering ook een beroep op vrijwilligers wordt gedaan. We hebben dit zelf niet uitgevonden, maar geleerd uit de ervaringen en voorbeelden in Nederland (o.a. Rotterdam), Frankrijk (Amély in Lyon) en in Wallonië (Charleroi).

Ondertussen kunnen onze inwoners in 20 Vlaams-Brabantse steden en gemeenten terecht bij een dienst burenbemiddeling, gesitueerd bij de gemeente (Aarschot, Asse, Begijnendijk, Diest, Dilbeek, Landen, Leuven, Lubbeek, Merchtem, Rotselaar, Scherpenheuvel-Zichem, Sint-Pieters-Leeuw, Ternat, en Tremelo), bij het OCMW (Glabbeek, Hoegaarden, Tervuren en Tienen) of bij de politiezone (pz Herko Herent en Kortenberg).

Dat mogen meer gemeenten worden; het lokaal aspect van burenbemiddeling is immers belangrijk.

 

Voor de burgers van de 45 andere gemeenten van de provincie bieden wij dezelfde mogelijkheid aan via het provinciaal netwerk van vrijwillige burenbemiddelaars (54 vrijwilligers). Dit netwerk kan zich ontfermen over aanvragen voor bemiddeling in gemeenten waar voorlopig nog geen eigen project werd opgericht. Een uniek concept dat zelfs in andere landen niet ontwikkeld werd, en waar we dus terecht fier mogen op zijn.

Ook andere Vlaamse steden zoals Antwerpen, Gent, en Mechelen, hebben een goed uitgebouwde stedelijke dienst burenbemiddeling met een paar tientallen vrijwillige bemiddelaars. In gans Vlaanderen zijn burenbemiddelingsdiensten overigens actief van de kust tot aan de Maaskant in Limburg.

Tijdens de afgelopen jaren werden door Vlaams-Brabant 325 mensen opgeleid tot burenbemiddelaar. Graag en met enige fierheid voeg ik daaraan toe dat bij al die opgeleiden ook de eerste coördinatoren van Antwerpen, Gent, Mechelen, Leuven en andere Vlaamse steden behoren.

Van al die opgeleiden zijn er nog een 100-tal actief als coördinator of vrijwilliger of doorverwijzer in onze provincie. Dat betekent meteen ook dat de overige 225 opgeleide bemiddelaars rondlopen en hun bijdrage kunnen leveren voor een verdraagzame samenleving. We beschouwen hen als ambassadeurs van de methodiek van bemiddeling. Door hun kennis van burenbemiddeling hopen we dat ze hun ruime omgeving overtuigen om bij conflicten hiervan gebruik te maken, eerder dan naar politie of het gerecht te stappen of erger nog het te laten escaleren tot de ergernis een obsessie is geworden.

Want uit de praktijk blijkt, dat als je de buren zover krijgt dat ze samen willen praten, ze in de meeste gevallen tot afspraken komen. We kunnen dit zeggen omdat we van bij de start ook ingezet hebben op een goede (anonieme) registratie. En met cijfers kan je beleidsmensen soms overtuigen om een project op te starten of om burenbemiddeling te stimuleren.

 

Je ziet hier een tabel met enkele gegevens van de voorbije 5 jaar van alle lokale projecten in Vlaams-Brabant en het provinciaal netwerk samen. Het moeilijkste blijft het overtuigen van buur 2 om het conflict via bemiddeling aan te pakken. Amper de helft gaat hier op in (46%). Maar eens men samenzit met de bemiddelaars, resulteert dit in 7 op de 10 bemiddelingen tot afspraken of 71%. Fascinerend is vast te stellen dat ook in Nederland hetzelfde resultaat wordt bereikt. Zaterdag op de Trefdag voor de vrijwillige burenbemiddelaars te Leuven vertelde Jef Mostinckx (bemiddelaar en deskundige internationale bemiddelingen) over buurtbemiddeling toegepast in Rotterdam. Van de aangemelde zaken blijkt 75% geschikt voor bemiddeling. Opgeloste zaken via buurtbemiddeling ligt tussen de 60 tot 70%.

Uit een grootscheeps onderzoek in 2011 in meer dan 150 steden en gemeenten in Nederland bleek dat bijna 10.000 bemiddelingen jaarlijks worden aangekaart bij onze Noorderburen. Als we daarnaast ons totaal aantal aanmeldingen voor burenbemiddelingen leggen, dan doen we het veel bescheidener. (Gelukkig dat we het met de Belgische voetbal dan weer veel beter doen ….) Nederland is natuurlijk al veel langer bezig met burenbemiddeling.

Het aantal aanmeldingen varieert van project tot project. De mate waarin de coördinator tijd kan/mag investeren in burenbemiddeling bepaalt in grote mate hoe intensief het project burenbemiddeling bekend is bij de inwoners en beïnvloedt het aantal aanvragen of aanmeldingen. Ruziënde buren zullen geen beroep doen op burenbemiddeling wanneer ze niet van het bestaan afweten.

Daarom zijn ook de potentiële doorverwijzers belangrijk, zoals: de politie (wijkinspecteur of interventieploeg), de sociale huisvestingsmaatschappijen, gemeentelijke diensten (zoals dienst ruimtelijke ordening, dienst milieu, dienst sociale zaken), de burgemeester en schepenen in een gemeente, OCMW en de hulpverleningssector (vb. Centrum Algemeen Welzijnswerk CAW).

 

Mensen komen soms klagen over een te hoge haag bij de gemeente, gewoon omdat ze de buurman hierover niet durven aanspreken. De oorzaken van een burengeschil kunnen bijzonder uiteenlopen: geluidsoverlast door radio of tv, blaffende honden, hanengekraai, spelende kinderen, slaande deuren, schelden en pesten, problemen rond tuin- of erfafscheidingen, overhangende takken of niet gesnoeide hagen, rondslingerend vuilnis of rommel, geur-, reuk- en rookhinder, enzovoort.

Per dossier registreren we dikwijls meerdere vormen van overlast. Op het totaal aantal  aanmeldingen dat  we voor de hele provincie Vlaams-Brabant kunnen noteren, komt geluidsoverlast (meer dan 20%) als grootste probleem te voorschijn, gevolgd door overhangende takken, storende bomen en struiken. In iets meer dan 10% van de aangemelde burenconflicten is er sprake van pesten of lastig vallen. Volgen daarop problemen met huisdieren (vb. blaffende honden), en de erfafscheiding of discussie over de grens tussen de percelen, beiden goed voor iets minder dan 10%.[1]

We zijn ervan overtuigd dat burenbemiddeling een goede manier is om conflicten tussen mensen die naast, boven, over of onder elkaar wonen, aan te pakken. De burger moet meer geïnformeerd worden over deze methodiek van conflictbeslechting.

Met zijn allen moeten we veel meer inzetten op het bekend maken van het concept burenbemiddeling.




[1] Dienst maatschappelijke veiligheid, jaarverslag 2014 burenbemiddeling.