Bestuurlijk toezicht en coaching

Takenpakket

Deze tekst wordt niet getoond.

Bestuurlijk toezicht en coaching

Toezicht versus gemeentelijke autonomie

Gemeenten en OCMW’s zijn autonome en democratische besturen. Bij het uitoefenen van hun bevoegdheden moeten ze de wet, de beginselen van behoorlijk bestuur en het algemeen belang naleven. Om na te gaan of ze zich aan deze verplichtingen houden bestaat  een vorm van controle op de lokale besturen (zoals gemeenten, OCMW’s, besturen van de eredienst, politiezones), het “bestuurlijk toezicht”, als een soort tegenhanger van de lokale autonomie.

De Vlaamse minister van Binnenlands Bestuur en de gouverneurs zijn verantwoordelijk voor dit bestuurlijk toezicht. Zo kan de gouverneur de uitvoering van een beslissing van een lokaal bestuur schorsen wanneer die strijdig zijn met het recht, de beginselen van behoorlijk bestuur (bv. gelijke behandeling of. evenredigheid) of het algemeen belang (= de belangen van de ruimere gemeenschap).

Deze vorm van toezicht wordt o.m. gevoed via de klachtenbehandeling. Raadsleden van gemeenten, politiezones en OCMW’s, personeelsleden van lokale besturen of burgers kunnen binnen een bepaalde termijn beslissingen aanklagen bij de gouverneur bij vermoeden van onwettelijkheid, onbehoorlijk bestuur, onregelmatigheden. De gouverneur zal dan na grondig onderzoek van de klacht beslissen of er al dan niet wordt opgetreden.

Op bepaalde types beslissingen van gemeenten en OCMW’s, polders en wateringen en besturen van erediensten of politiezones is het goedkeuringstoezicht van toepassing. Dit zijn beslissingen die deze lokale besturen aan de Vlaamse of (in het geval van de politiezones) federale overheid moeten melden en pas kunnen uitgevoerd worden als de gouverneur ze als Vlaams of federaal commissaris goedkeurt. De laatste jaren werd goedkeuringstoezicht als vorm van bijzonder bestuurlijk toezicht, althans voor wat de gemeenten en OCMW’s betreft, drastisch ingeperkt. Het algemeen toezicht is nu de regel.

De Vlaamse regering heeft de intentie om het bestuurlijk toezicht verder te vereenvoudigen. De Vlaamse overheid wil zich op die manier meer terughoudend opstellen ten aanzien van de lokale besturen en hen meer vertrouwen, verantwoordelijkheid en autonomie schenken.

Van controle naar coaching en adviesverlening

Het bestuurlijk toezicht en de specifieke rol van de provinciegouverneur hierin heeft het voorbije decennium een grote evolutie ondergaan. De controlerende aanpak waarbij lokale besturen na het nemen van een beslissing werden terecht gewezen, maakte al in de jaren ‘90 plaats voor een meer actieve en coachende aanpak. Het einddoel is een goed bestuur op het lokale niveau en hiertoe wil ik als provinciegouverneur  lokale overheden ondersteunen om hun beslissingen op een juridisch-technisch correcte manier te nemen.

Door constructief samen te werken met de lokale besturen kan vaak vermeden worden dat ik beslissingen later omwille van fouten of onzorgvuldig bestuur moet weigeren goed te keuren of moet schorsen. Dit betekent ook dat ik het belangrijk vind dat het lokale bestuur en hun administratie steeds bij mijn diensten terecht kunnen met specifieke vragen over de werking, de organisatie, de financiën en personeelsaangelegenheden binnen hun bestuur.

Soms leeft een algemene zorg bij lokale bestuurders om een juridisch sluitende oplossing te vinden voor een maatschappelijke probleem waarmee ze lokaal geconfronteerd worden. Men wil bijv. een overlastproblematiek aanpakken maar beschikt niet altijd over de kennis om dit op een correcte manier te doen. Ook in zulke gevallen kan een lokale bestuurder bij mij aankloppen en wordt gezocht naar een oplossing die de juridische toets doorstaat en mogelijk ook bruikbaar is voor andere gemeenten die eenzelfde probleem willen aanpakken.

Toezicht biedt een kans om het overleg en contact met het lokaal bestuur te onderhouden en waar nodig aan te halen. Het vormt als het ware de basis van een goed partnerschap tussen de lokale besturen en de provinciegouverneur als vertegenwoordiger en commissaris van hogere overheden.